Sociale Innovatie bij I&W

De huidige ontwikkelingen in de samenleving zorgen op korte en lange termijn voor grote veranderingen en systeemverschuivingen. De Rijksoverheid is in transitie en wordt geconfronteerd met uitdagingen waarbij sociale innovatie een belangrijke oplossing biedt. Dat betekent een omslag van denken, proces en inhoud. Want alleen door op een innovatieve manier (samen) te werken, versnellen we de klimaat- en energietransitie en creëren we een duurzame economie. De wisselwerking tussen innovatie en beleid is daarbij essentieel.

Gemeenschappelijke waarden vormen de basis voor deze cultuuromslag waarin (sociale) innovatie, integraal samenwerken en opgavegericht werken centraal staan. Draagvlak binnen en buiten de organisatie wordt gecreëerd doordat je als beleidsmedewerker rolbewust bent, een overtuigend verhaal hebt en de juiste invloed uit te oefent, experimenteert en confronteert. Deze elementen samen vormen niet alleen de inhoud van de sociale innovatie challenge, maar zijn voorwaarden om sociale innovatie vorm te geven en de basis voor een aanpak op (eco)- systeemniveau. Er wordt gebruik gemaakt van experts op gebied van sociale innovatie en systeemintegratie en ervaringsdeskundigen.

Social Innovatie bij I&W

Noor van den Brink, Innovation Officer
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

Voor wie

INNOvember is speciaal voor alle Rijksambtenaren die meer willen leren over innovatie. INNOvember is een initiatief van een aantal ministeries, en is toegankelijk voor alle ministeries. Het congres wordt ondersteund door de Rijks Innovatie Community. INNO-vember is een maand vol kennisdelen en netwerken rond innovatie(ve technologieën). Gedurende de hele maand november worden medewerkers en managers geïnspireerd met innovatieve concepten en meer.

Social Innovatie in ons netwerk

Janet Veldstra, Assistant professor behavioural and social sciences
Rijksuniversiteit Groningen

Aan de slag met Sociale Innovatie bij I&W

We worden allen geconfronteerd met grote (maatschappelijk) uitdagingen waarbij sociale innovatie een belangrijke oplossing biedt. Het creëren van een duurzame economie vraagt om een omslag van mind, proces en inhoud. Simpelweg het aanbieden of stimuleren van nieuwe technologische oplossingen of blijven werken volgens bestaande structuren creëert geen blijvende verandering of transitie. En dat willen we juist wél realiseren vanuit het Klimaatakkoord, of vanuit welke transitie dan ook. De veranderingen in sociale relaties die gepaard gaan met alternatieve manieren van denken, organiseren en doen. Het om de arbeidsorganisatie en maximaal benutten van competenties, gericht op het verbeteren van de bedrijfsprestaties en de ontplooiing van talent!

IenW doet o.a. mee aan INNOvember om sociale innovatie op de agenda te zetten. Je kunt meedoen om een start te maken met op een innovatieve manier te werken, of als je al meer ervaren bent. Wij gebruiken INNOvember om sociale innovatie onder de aandacht te brengen.

Sociale Innovatie in ons netwerk

Martine Verweij, Director MVI Energy
MVI Energy

Sociale Innovatie in een notendop

Deze maand geven we je innovatieve gedrag een flinke boost. We reiken je tools aan om je eigen verhaal te creëren en uit te dragen. Want eerlijk is eerlijk: het is soms best lastig om te innoveren binnen een grote organisatie als de overheid. En toch, geloven we dat er veel beweging kan ontstaan. Voordat je start met je Webinar, Masterclass of Challenge Maand, zullen we de meest prangende vragen over sociale innovatie beantwoorden en meer context geven.

#1 Wat is sociale innovatie?

Sociale innovatie bestaat uit twee kanten:

  • Sociale innovatie focust zich op nieuwe manieren van innoveren waarin de maatschappelijk inbedding van innovaties centraal staat. Denk bijvoorbeeld aan de opkomst van de deelscooters van Felyx: dit is een nieuwe technologische innovatie, maar zonder gebruikers (dus acceptatie) wordt de Felyx nooit gebruikt. Mensen moeten het nut van een technologische innovatie inzien en ‘voelen’ en het moet aansluiten op hun normen en waarden. Technologische beschikbaarheid betekent namelijk nog niet maatschappelijke acceptatie.
  • Sociale innovatie komt ook terug bij een andere manier van denken en handelen en reageren op de externe omgeving. Dit gaat over inzicht in sociale structuren (binnen en buiten organisaties), gedragsverandering en transitiedynamiek. Het kant resulteren in nieuwe structuren, werkwijzen en andere vormen van samenwerking.

#2 Wat kun je met sociale innovatie?

Door bewust met sociale innovatie bezig te zijn, zet je maatschappelijke waarden voorop en leer je de taal van je omgeving beter spreken. Dat helpt je aansluiten bij de veranderingen in onze tijd en daar actief op in te spelen. Beleid is niet statisch, maar juist iets heel dynamisch en gericht op interactie!     

Ook vraagt de huidige situatie dat je met een bredere bril leert kijken: niet alleen economische waarden, maar ook maatschappelijke,  ruimtelijke, landschappelijke,esthetische, ecologische, en sociaal(economische) waarden zijn belangrijk om te betrekken in het innovatieproces. Het systeem waarin jij handelt staat niet op zichzelf en wordt altijd beïnvloed door andere waarden. Door die brede bril erbij te pakken, bouw je aan een ecosysteem waar innovaties op alle vlakken gestimuleerd wordt. In de natuur is een ecosysteem een systeem van levende organismen die een wisselwerking hebben met elkaar en met hun omgeving. Hoe toepasselijk is dat voor het verder vormgeven en uitdragen van sociale innovatie.

#3 Wat is transitiedynamiek?

Je hebt vast al wel opgemerkt dat we te maken hebben met verschillende niveaus van innovatie. Het voorbeeld van de Felyx is kleinschalig, maar wat als je het hebt over de gehele shift naar een duurzame maatschappij, waarbij er netto geen CO2 meer uitgestoten wordt en de circulaire economie een belangrijk principe is? Dan heb je het over een complexe uitdaging. Dat vraagt om het afbouwen van oude principes, het experimenteren met nieuwe principes en deze vervolgens een fundamentele plek geven in de maatschappij en organisaties. Ook dit is sociale innovatie.

Welke elementen je dan moet op- of afbouwen wordt inzichtelijk als je aan de slag gaat met ‘transitiedynamiek’. Omgaan met transitiedynamiek is strategisch opereren (beleid te maken) in transitiecontext en sociaal innovatieve interventies plegen. Niet alleen de samenleving faciliteert, door partijen te prikkelen, met sociale innovatie aan de slag te gaan. Maar ook zelf proactief ruimte in het systeem creëren  voor de ontwikkeling van dit soort initiatieven en dit actief uitdragen is belangrijk.

Social Innovatie in ons netwerk

Karin Groendijk, Senior communicatie adviseur & woordvoerder
SWECO Nederland